Hamilelik, insan vücudunda birçok fizyolojik değişime neden oluyor. Beyin de bu süreçten ciddi şekilde etkileniyor. ABD’deki nörobilimciler, hamilelik sürecinde insan beyninin ilk detaylı haritasını çıkardılar. Bu çığır açan çalışma, bir ilk kez hamile kalan annenin hamileliği öncesi, sırası ve sonrasındaki beyin görüntülerini incelememizi sağlıyor.
Gri madde küçülmeye başlıyor
Araştırmalar, hamilelik ilerledikçe gri madde hacminde yaygın bir küçülme gözlemlendiğini ortaya koydu. Gri madde, nöronların gövdelerini içeren beyin dokusudur. Beynin bu kısımlarının küçülmesi korkutucu gelebilir. Ancak bu değişim muhtemelen annelik için beyin dokusunun yeniden şekillenmesini sağlıyor.
Araştırmacılar, hamileliğin son iki trimesterinde beyindeki beyaz maddenin bağlantılarının arttığını ve bu bağlantıların daha yüksek bir bağlantı kapasitesine ulaştığını gözlemlediler. Hamilelik sırasında gri madde genellikle azalırken beyaz madde bağlantılarının arttığı gözlemlendi. Bu da bilgilerin beyinde daha verimli bir şekilde dolaşmasını sağlıyor.
California Üniversitesi’nden nörobilimci Emily Jacobs, bu süreci Michelangelo’nun David heykelini şekillendirmesine benzetiyor. Jacobs, “Bu değişimlerin tam ortasında beynin nasıl evrildiğini hiç gözlemleyemedik,” dedi. Jacobs ayrıca “Gri madde hacminde, kortikal kalınlıkta, beyaz madde mikroyapısında ve ventrikül hacminde haftalık olarak süregelen geniş kapsamlı değişimleri gözlemleme fırsatımız oldu.” açıklamasında bulundu.
Geçmişte, nörobilimciler insan beyninin sabit sinir devrelerine sahip olduğunu düşünüyordu. Ancak yapılan araştırmalar beynin aslında esnek ve şekillendirilebilir olduğunu gösterdi.
Yeni MRI çalışması, daha önce çocuğu olmamış ve gebelik elde etmek için tüp bebek tedavisi (IVF) uygulayan 38 yaşındaki bir kadında yapıldı. Kadın katılımcı, hamile kalmadan üç hafta önce dört tarama, birinci, ikinci ve üçüncü trimesterde birden fazla tarama ve doğumdan sonraki iki yılda yedi tarama olmak üzere toplam 26 MRI taramasından geçti. Araştırmacılar ayrıca bu zaman dilimi boyunca katılımcıdan kan örnekleri aldı.
Hamilelik sırasında, araştırmacıların incelediği beyin bölgelerinin yüzde 80’inden fazlasında ortalama yüzde 4 oranında gri madde azalması gözlemlendi. Ancak hamilelik sonunda bu değerlerin normale döndüğü bildirildi. Beyindeki bu değişimlerin davranışsal değişimlerle nasıl ilişkili olduğu henüz bilinemiyor.
Hamile kemirgenlerde yapılan bazı çalışmalarda, östrojen ve progesteronun beyindeki devreleri yeniden programladığı ve bir annenin yavrularının kokularına ve seslerine duyarlılığını artırdığı gözlemlendi. İnsanlarda da benzer bir durumun yaşanması mümkün. Ancak insan fizyolojisi daha karmaşık olduğundan, kemirgenlerdeki bulgular birebir geçerli olmayabilir. Hamilelik sürecinin nörobiyolojisi hakkında yapılan araştırmalar gelecek içinde umut verici olacak.
