Avrupa Birliği’nin (AB) finansal altyapısını modernize etmeyi amaçlayan dijital euro projesi, yasama sürecinde çok önemli bir virajı daha döndü. Avrupa Parlamentosu’nun Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi, dijital euronun hukuki çerçevesini oluşturan yasa tasarısını 43 “evet” oyuna karşılık 14 “hayır” oyuyla kabul etti. Bu oylamayla birlikte, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) teknik hazırlıklarını yürüttüğü proje yasal tabanda resmiyet kazanmaya bir adım daha yaklaştı.
Hem çevrimiçi hem de internet olmadan (çevrimdışı) çalışacak
Merkez Bankası Dijital Para Birimi (CBDC) sınıfında yer alan dijital euro, doğrudan euro bölgesinin resmi ve güvenli dijital ödeme aracı olarak işlev görecek. Sistem kullanıcılara iki farklı kullanım modeli sunacak:
- Çevrimiçi (Online) işlemler: Geleneksel bankacılık sistemine benzer şekilde, hesap tabanlı bir ağ üzerinden anlık ve kesintisiz transfer imkanı tanınacak.
- Çevrimdışı (Offline) işlemler: Akıllı telefonlar gibi cihazların yerel depolama birimleri kullanılarak tıpkı fiziksel nakit para taşır gibi internet bağlantısı olmadan da ödeme yapılabilecek. Bu sayede dağlık bölgelerde, metrolarda veya şebeke kesintilerinde bile alışveriş kesintiye uğramayacak.
ABD’li devler Visa ve Mastercard’a Avrupa’dan yerli rakip
Avrupa Birliği ve Brüksel yönetiminin bu projeye bu denli ağırlık vermesinin arkasındaki en büyük motivasyon “ödeme egemenliği” ve stratejik bağımsızlık olarak öne çıkıyor. Günümüzde Avrupa genelindeki kartlı ödemelerin ezici bir çoğunluğu ABD merkezli Visa ve Mastercard ağları üzerinden akıyor. Dijital euro, bu küresel devlere alternatif yerli bir altyapı kurarak Avrupa’nın finansal ekosistemini dış bağımlılıktan korumayı hedefliyor.
Veriler merkez bankasından bile gizlenecek
Dijital paralar söz konusu olduğunda en çok eleştirilen “gözetleme toplumu” endişelerine karşı Avrupa Parlamentosu güçlü bir gizlilik vaadinde bulunuyor. Gelişmiş şifreleme ve gizlilik korumalı özel teknolojilerle tasarlanan dijital euro altyapısında; yapılan işlemlerin detayları, kimlik bilgileri ve kişisel veriler alışveriş yapılan satıcıya, devlet otoritelerine ve hatta parayı basan Avrupa Merkez Bankası’na (ECB) aktarılmadan tamamen anonim şekilde doğrulanabilecek.
Tüketicilere ücretsiz, esnafa daha düşük komisyon
Yeni sistemde finansal yük tamamen işletmeler tarafında olacak:
- Vatandaşlar için: Dijital euro cüzdanı açmak, para transferi yapmak ve alışverişlerde kullanmak tüketiciler için tamamen ücretsiz olacak.
- İş yerleri için: Esnaf ve ticari işletmeler aldıkları ödemeler için belirli bir komisyon ödeyecek ancak bu oranlar kesinlikle Visa ve Mastercard’ın mevcut yüksek komisyon oranlarının çok daha altında tutulacak. Ayrıca AB sınırları içindeki işletmelerin büyük bir bölümüne dijital euro ile ödeme kabul etme zorunluluğu getirilecek.
Resmi çıkış tarihi 2029 olarak belirlendi
Yasama ve uygulama takvimi önümüzdeki birkaç yıla yayılmış durumda:
- Önümüzdeki Ay: Avrupa Parlamentosu genel kurulu, Fransa’nın Strasbourg kentinde tasarıya nihai onayı vermek için toplanacak.
- Müzakereler: Onayın ardından ECB ile üye ülkelerin merkez bankaları arasında teknik entegrasyon görüşmeleri başlayacak.
- Pilot Program: 2027 yılının ikinci yarısı itibarıyla, sistemin güvenliğini sınamak amacıyla 12 ay sürecek geniş kapsamlı bir pilot uygulama devreye alınacak.
- Resmi Açılış: Her şey planlandığı gibi giderse, dijital euro 2029 yılı içerisinde Avrupa genelinde resmi olarak genel kullanıma açılacak.
