Çin merkezli elektrikli ve hibrit araç üreticisi BYD, Avrupa pazarındaki büyümesini hızlandırmak ve Avrupa Birliği’nin Çin menşeli araçlara uyguladığı ek gümrük tarifelerini aşmak amacıyla kıtadaki üretim stratejisini genişletiyor. Şirketin Avrupa operasyonlarından sorumlu özel danışmanı Alfredo Altavilla, Torino’da düzenlenen etkinlikte uzun vadede üç araç montaj tesisi ve bir batarya fabrikası olmak üzere toplam dört tesis kurmayı hedeflediklerini açıkladı.
Bu genişleme planı gündemdeyken, şirketin Türkiye’de Manisa Organize Sanayi Bölgesi’ne kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık fabrika projesinde ise belirsizlik ve askıya alınma süreci devam ediyor.
4 fabrikalık Avrupa vizyonu: Macaristan ilk adım
BYD, Avrupa Birliği kurallarına tam uyum sağlamak ve kıtadaki satış hedeflerini yakalamak için tedarik zincirini tamamen yerelleştirmeyi planlıyor:
- İlk Tesis (Macaristan – Szeged): BYD’nin Avrupa’daki ilk otomobil fabrikası olan Szeged tesisinde seri üretimin 2026’nın son çeyreğinde başlaması planlanıyor. Üretim bandından ilk olarak kompakt elektrikli Dolphin Surf modelinin inmesi bekleniyor.
- Uzun Vadeli Hedef: Altavilla’nın açıklamalarına göre nihai altyapı; üç ayrı nihai montaj fabrikası ile araçların güç hücrelerini sağlayacak bağımsız bir dev batarya fabrikasından oluşacak.
İkinci fabrika sıfırdan kurulmayacak: İspanya ve Fransa öne çıkıyor
Şirket, inşaat sürelerini kısaltmak ve üretime hızla geçebilmek adına ikinci tesis için “greenfield” (sıfırdan inşaat) yerine “brownfield” (atıl fabrikayı satın alıp dönüştürme) modelini benimsiyor:
- Aday Ülkeler: Kullanılmayan otomobil fabrikalarını modernize etmek amacıyla Fransa, İspanya ve alternatif olarak İtalya hükümetleriyle görüşmeler yürütülüyor.
- Karar Takvimi: İkinci fabrikanın kurulacağı veya satın alınacağı ülkenin 2026 yılı sonuna kadar resmi olarak açıklanması bekleniyor.
Manisa’daki 1 milyar dolarlık yatırım neden askıda?
BYD’nin 2024 yılında Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzaladığı, yıllık 150 bin araç kapasiteli ve elektrikli/PHEV modellerin üretileceği Manisa fabrikası projesinde taahhüt edilen takvim işlemeyince hukuki ve mali yaptırım süreci devreye girdi:
- Teşvikler Donduruldu: Bakanlık açıklamasına göre, sahada öngörülen ilerlemenin sağlanamaması ve inşaat adımlarının atılmaması nedeniyle şirketin yararlandığı proje bazlı teşvik mekanizması 2026’nın başında resmi olarak askıya alındı.
- Yaptırım ve Teminat İhtimali: Yatırım anlaşması ve sunulan teminatlar geçerliliğini korumakla birlikte; fabrikanın tamamlanmaması durumunda sağlanan muafiyetlerin iptali, yatırım şartıyla gümrüksüz ithal edilen araçların ek vergilerinin gecikme faiziyle tahsili, banka teminat mektuplarının nakde çevrilmesi ve tahsis edilen OSB arazisinin devlete geri devredilmesi gündemde bulunuyor.
