Öncelikle aşı üretimi birçok zorlu aşamadan oluşur.Bilim insanları klinik öncesi çalışmalarda laboratuvar ortamında hastalık etkeni için birçok farmakolojik etken madde geliştirdikten sonra bu etken maddeler ile yine laboratuvar ortamında hücre kültürü düzeyinde ve hayvanlar üzerinde denemeler yaparlar.Başarılı sonuçlar alınan etken maddeler ile insanlar üzerinde yapılacak Faz çalışmalarına geçilir.
Faz 1 aşamasında 20-100 kadar gönüllü üzerinde çalışılır ve aşının ciddi yan etkileri olup olmadığına bakılır.Faz 2 aşamasında 100-1000 kadar gönüllü üzerinde uygun olan doz belirlenmeye çalışılır.Faz 3 aşamasına gelindiğinde çok daha fazla gönüllü üzerinde belirlenen uygun doz kullanılarak diğer yan etkileri araştırılır.Eğer tüm bu çalışmalarda aşının güvenli olduğuna dair sonuçlar elde edilirse üretici firma Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) gibi merkezlere çeşitli lisans ve onay başvuruları yapar.Yetkili kurum da ilaca dair çeşitli araştırma ve çalışmalar yapar.Eğer gerekli onay alınırsa ilacın satışına başlanır.Fakat hala çalışmalar bitmiş değildir Faz 4 dediğimiz aşama tam da burada başlar.Çok daha geniş bir kitle üzerinde elde edilen sonuçlar geri bildirimler ile değerlendirilir.
Tüm bunları düşündüğümüzde bir aşı veya ilacın güvenli bir şekilde kullanılabilmesi için ortalama 8-15 yıl gibi uzun bir süre gereklidir.
Fakat şuanda da yaşamış olduğumuz bu gibi salgın durumlarında bu çalışmalar çok daha hızlı bir şekilde yürütülmektedir.Yine de Corona virüs için bir aşı geliştirilse bile bizlere uygulanabilmesi için 1-2 yıl gibi bir süre gerekiyor. Zira tüm bu çalışmalar yapılmadan piyasaya sürülecek bir ilacın vücudumuzda hiç tahmin edemeyeceğimiz yan etkileri olabilir
