Türkiye’de son yıllarda hız kazanan yerli akıllı telefon montaj ve üretim ekosistemi ciddi bir daralma baskısıyla karşı karşıya. Mobil İletişim Araçları ve Bilgi Teknolojileri İş Adamları Derneği (MOBİSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Kemal Turnacı, Bloomberg HT ekranlarında yaptığı açıklamalarda, son iki-üç aylık süreçte 3 ila 4 firmanın Türkiye’deki üretim faaliyetlerini tamamen sonlandırdığını duyurdu. Turnacı; pazarın yeniden canlanması, yatırımların korunması ve istihdam kaybının önlenmesi için acil mevzuat düzenlemesi çağrısında bulundu.
Pazar payı geriliyor: “%65 seviyesinden aşağı indik”
Sektörün ulaştığı ölçeğe ve yaşanan gerilemeye dikkat çeken Turnacı, şu tespitleri paylaştı:
- Pazar Kaybı: Yaklaşık 1,5 yıl önce yerli üretim cihazların Türkiye pazarındaki toplam payının yüzde 65 seviyelerine kadar yükseldiğini, ancak son dönemde bu kazanımların hızla kaybedildiğini belirtti.
- Mühendislik ve Katma Değer: Yerli üretimin salt tornavida montajı olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Turnacı; montajla başlayan süreçlerin zamanla yerli yazılım, Ar-Ge, komponent tedariki ve mühendislik kabiliyetine evrildiğini, fabrikaların kapanmasıyla nitelikli insan kaynağının da kaybedildiğini ifade etti.
- İstihdam ve Perakende Ağı: Dernek verilerine göre sektör; 170 bin doğrudan, 800 bin dolaylı olmak üzere yaklaşık 1 milyon kişilik bir istihdam yaratırken, Türkiye genelinde 20 binin üzerinde kayıtlı perakende satış noktasına can suyu sağlıyor.
Tıkanıklığın iki ana sebebi: Gözetim belgesi ve taksit kısıtlaması
MOBİSAD’a göre yerli fabrikaların kepenk indirmesine yol açan iki temel mevzuat engeli bulunuyor:
1. Gözetim kıymeti 300-400 dolar bandına çıkarılmalı
2020 yılında ithalatta uygulanan gözetim kıymetinin 200 dolara yükseltilmesi, özellikle giriş ve orta segment modellerin Türkiye’de üretilmesini oldukça cazip kılmıştı. Ancak artan küresel maliyetler ve enflasyon karşısında bu sınır koruyucu vasfını yitirdi.
- Son dönemde tutarın 250 dolara çıkarılması olumlu karşılansa da yetersiz bulundu.
- MOBİSAD, gözetim kıymetinin 300 ila 400 dolar bandına yükseltilmesi halinde, şirketlerin ithal etmek yerine Türkiye’de kurulu mevcut bantları yeniden çalıştıracağını savunuyor.
2. Kredi kartı taksit sınırı 20 bin TL’den 40-45 bin TL’ye yükseltilmeli
Tüketicilerin yasal kanallardan cihaz almasını zorlaştıran finansman kısıtlamalarına değinen Turnacı, kayıt dışılığın patladığına işaret etti:
- Mevcut düzenlemede uygulanan 20 bin TL’lik taksit tavanı, güncel akıllı telefon fiyatlarının oldukça gerisinde kaldı.
- Taksit sınırının tamamen kaldırılamıyorsa dahi acilen 40.000 – 45.000 TL bandına çekilmesi talep ediliyor.
- Turnacı, bu tavan artışının toplam ithalatı veya tüketimi artırmayacağını; vatandaşın kayıt dışı/kaçak cihazlar ya da senetli tefeci yöntemleri yerine kayıtlı esnaftan güvenilir teknolojiye erişmesini sağlayacağını belirtti.
Görüşmeler sürüyor
MOBİSAD, yerli fabrikaların üretim bantlarını sökmek zorunda kalmaması ve tüketici elektroniğindeki kayıt dışılığın önlenmesi adına Ticaret Bakanlığı ve ilgili kamu kurumlarıyla temaslarını ve mevzuat revizyonu taleplerini sürdürüyor.
