Vücudumuzun savunma mekanizmalarından biri olan öksürme ve hapşırma refleksleri, çeşitli durumlarda ortaya çıkar. Ancak bu reflekslerin tetiklenmesinde beynin rolü oldukça önemlidir. Peki, beyin bu iki farklı tepkiyi nasıl ayırt ediyor ve hangi durumda hangisini tetiklediğini nasıl belirliyor?
Nöronlar ve refleksler nasıl çalışıyor?
Bilim insanları, hapşırma ve öksürme tepkilerini kontrol eden özel nöronları fareler üzerinde gerçekleştirdikleri deneylerle tanımladılar. Bu nöronlar, her iki refleksin merkezinde yer alıyor. Hapşırmayı yöneten nöronlar burun pasajlarında, öksürmeyi yönetenler ise trakeada konumlanmıştır.
Araştırmalar sırasında, hapşırmayı tetikleyen nöronları belirlemek için farelere çeşitli bileşikler uygulanmıştır. Özellikle bam 8-22 adı verilen bir bileşenin hapşırmayı tetiklediği ve bu süreçte mrgprc11 adlı iyon kanalını aktive ettiği bulunmuştur. Önemli bir bulgu, mrgprc11 taşıyan nöronlar ortadan kaldırıldığında farelerin grip hastalığına rağmen hapşırmadığıdır. Bu durum, bu nöronların hapşırma refleksinde kritik bir rol oynadığını göstermektedir.
Öksürme tepkilerini kontrol eden nöronlar ise trakeada yer almakta ve somatostatin adlı bir sinyal molekülünü taşımaktadır. Bu iki ayrı nöron sistemi, virüslerin hızlı evrim geçirmesi nedeniyle birbirinden farklılaşmış olabilir.
Araştırmacılar, bu nöronların tetiklendiğinde beyne nasıl sinyal gönderdiklerini ve bu sinyallerin solunum kontrol merkezi ile nasıl etkileşime girdiğini anlamaya çalışmaktadır. Ayrıca, insanlarda benzer nöron kümelerinin olup olmadığını belirlemek için daha fazla araştırma yapılması gerektiği vurgulanıyor.
Tedavisi var mı?
Mevcut öksürük tedavileri genellikle yetersiz kalmakta ve bilim insanları, yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi konusunda umut vadeden araştırmalar devam ediyor. Bu tür çalışmalar, öksürme ve hapşırma reflekslerinin daha iyi anlaşılmasına ve bu rahatsızlıkların tedavisinde daha etkili çözümler sunulmasına katkıda bulunabilir.
İlginizi çekebilir; İklim değişikliği okyanusların mikro dünyasını değiştirebilir
Beynin öksürme veya hapşırma tepkilerini nasıl yönettiğini anlamak, bu reflekslerin arkasındaki mekanizmaları aydınlatmak açısından kritik öneme sahip. Bilim insanlarının fareler üzerinde yaptığı araştırmalar, bu konuda önemli adımlar atıldığını gösteriyor. Gelecekte insanlarda da benzer bulguların elde edilmesi umut ediliyor
